KASTAMONU'
DA HANLAR
Candaroğullarını
döneminde Kastamonu’da iki hanın yaptırıldığı tespit edilmiştir.
İsamil Bey’in vakfı olan bu ilk hanlar, avlusu-kapalı
tip hanlar grubunda yer alan , Deve Hanı ve orta avlusu
çevreleyen revak ve hücre dizilerinden oluşan, Kervansaray’dır
(1940). Osmanlı’lar döneminde inşa edilmiş ve günümüze
ulaşmış dört han vardır. Bu hanlarda Osmanlı şehiriçi
hanlarının orta avlulu, revaklı ve hücre dizili plan şemasını
değişkeleri uygulanmıştır. Bunlar; Balkapanı (1481-1512)
Acem Hanı (1571), Yanık (1710), Reisülküttap (1747) hanlarıdır.
KASTAMONU
KONUTLARI
Kastamonu,
“Mimari Miras” kavramı bağlamında, geleneksel konut mimarisi
yeterince ele alınmamış kentlerimizden biridir. Oysaki
konut dokuları; kapladıkları geniş alan ve henüz dokunulmamış
mimari özellikleriyle, günümüz Anadolu kentlerinin hepsinde
olduğu gibi, Kastamonu’da da kente karakterini, kişiliğini
veren temel öğelerdir.
Kastamonu
konutunun en önemli mekan öğesi olan çardak veya sofa
olarak adlandırılan mekanlar, geleneksel ataerkil yaşam
tarzı içerisinde, aile bireylerinin ortakyaşamanın geçtiği
yerlerdir. Çardakların, kışlık erzağın hazırlanması gibi,
üretim amaçlı kullanım özelliği de vardır. Odalar ise,
kalabalık ailelerin her birinin sahip oldukları, çeşitli
gereksinimleri içerisinde karşılayabildikleri, bağımsız
mekanlardır. Bu nedenle her Kastamonu konutunun bir veya
daha fazla odasında yüklük, ocak ve gusülhaneden oluşan
düzenleme mutlaka bulunmakta, sekialtı, sedir gibi geleneksel
oda içi mimari öğelere de rastlanmaktadır.
Genellikle
iki veya üç, nadiren dört katlı olan Kastamonu konutlarının
dış görünümleri, konutun her cephesinde yer alan çıkmalar
ve pencere düzenlemeleri ile hareketlendirilmiştir. Bazı
örneklerde parselin çarpıklığını düzeltmek, bazen konut
alanını arttırmak veya manzaraya-yola daha iyi açıyla
yönelmek amacıyla uygulanan çıkmalar ve konutun üst katında
benzer amaçlarla inşa edilen cihannümalar sokak siluetlerini
olduğu kadar, kentin genel görünümünü de pitoresk kılan
unsurlardır. Kastamonu konutlarını zemin katlarında ve
servis mekanlarında pencere açıklıkları kimi zaman taşa
oyulmuş bir delikten ibaretken, bazı yapıların bodrum
pencerelerinde sanat değeri taşıyan taş işçiliği örnekleriyle
karşılaşılmaktadır. Üst katlarda sofa ve odalara bol ışık
almayı sağlayan çok pencereli düzenlemeler uygulanmıştır.
